VUILWATER.INFO

PaneelTank en inbouw

Vuilwatertank inbouwen in je boot: plek, maten en valkuilen

Welke tankmaat, welke plek en welke slangen? De inbouwroute in negen stappen, een tabel met tankinhoud in vaardagen en de fouten die stank geven.

Gepubliceerd
Leestijd
7 min
Door
Redactie Vuilwater.info
Bruine vloot in de Oude Buitenhaven van Harlingen, zwart-witfoto van zeilschepen aan de kadeBeeld door Roepers · CC BY 4.0 · via Wikimedia Commons.
Koers8 delen · 7 min
  1. 01Heb je een tank nodig, of is een alternatief genoeg?
  2. 02Hoe groot de tank moet zijn
  3. 03Het systeem in zes onderdelen
  4. 04De plek kiezen
  5. 05Maten en aansluitingen
  6. 06Inbouwen in stappen
  7. 07Fouten die stank, verstopping en een inklappende tank geven
  8. 08Wat het kost en wat je zelf kunt doen

Een vuilwatertank inbouwen is zes onderdelen verbinden: toilet, tank, dekafzuiging, ontluchting, afsluiter en eventueel een overboordpomp. Vetus schrijft slangen van 38 mm voor, een ontluchting van 19 mm en 1 cm ruimte rond de tank, en afpersen op 20 kPa.

Heb je een tank nodig, of is een alternatief genoeg?

Met een spoeltoilet aan boord heb je in Nederland in de praktijk een tank nodig. Toiletwater lozen is verboden sinds 2009; zie wat je wel en niet mag lozen. Heb je geen vast toilet, dan kan het vaak kleiner.

Je boot en gebruik Wat meestal volstaat
Sloep of kleine kajuitboot, dagtochten Draagbaar chemisch toilet, zoals een Thetford Porta Potti (10 tot 21 liter afvaltank, adviesprijs 2025 € 89 tot € 239)
Kajuitboot zonder ruimte voor een tank, af en toe een nacht Chemisch toilet, opvangzak of droogtoilet dat urine scheidt
Spoeltoilet (handpomp of elektrisch), meerdaagse tochten Vaste vuilwatertank met dekafzuiging
Boot gebouwd vanaf 2016 Heeft volgens het Watersportverbond al een tank; vanaf bouwjaar 1997 hoort er ruimte voor een (tijdelijk) reservoir te zijn

Waar die jaartallen vandaan komen: in 2005 spraken importeurs en leveranciers in een convenant af dat nieuwe boten standaard een opvangvoorziening krijgen. De Europese richtlijn voor pleziervaartuigen (2013/53/EU) eist dat elk toilet alleen op een tank of een zuivering is aangesloten. Bij oudere boten, gebouwd vóór die afspraken, is een tank niet vanzelfsprekend.

Hoe groot de tank moet zijn

Reken op 7 tot 14 liter zwart water per persoon per dag, afhankelijk van hoeveel spoelwater je toilet gebruikt. Dat is de vuistregel van Vetus, die er zelf bij zegt dat de inhoud nooit te groot kan zijn.

Het verschil zit vooral in het toilet. Met onze aannames (6 à 7 toiletbezoeken per persoon per dag, plus urine en ontlasting) kom je op ongeveer 4 liter per persoon per dag met een vacuümtoilet (0,4 liter spoelwater per keer), 11 liter met een elektrisch toilet (1,5 liter) en 14 liter met een handpomptoilet (2 liter). Spoel je met de handpomp ruimer, 3 liter per keer, dan wordt het eerder 20 liter. Vul je de tank tot 80 procent, wat een praktische grens is en geen norm, dan haal je met twee personen aan boord dit aantal dagen:

Tankinhoud Handpomp (14 l p.p.p.d.) Elektrisch (11 l) Vacuüm (4 l)
42 liter 1,2 dag 1,5 dag 4,2 dagen
61 liter 1,7 dag 2,2 dagen 6,1 dagen
88 liter 2,5 dagen 3,2 dagen 8,8 dagen
137 liter 3,9 dagen 5,0 dagen 13,7 dagen

Ter vergelijking: het Watersportverbond noemt 56 liter als minimale tank bij een handpomptoilet, genoeg voor twee vaardagen met twee personen. Die som gaat uit van 4 bezoeken per persoon per dag met 3 liter spoelwater en een halve liter afval per keer, en van een tank die tot de rand vol mag.

Vetus levert vaste kunststof tanks van 42, 61, 88, 110, 137, 170, 215, 335 en 390 liter (ATANK) en van 50, 75, 100, 150, 200 en 275 liter (APT). Ze zijn gelabeld volgens ISO 8099 en mogen maximaal 30 kPa druk krijgen.

Het systeem in zes onderdelen

Onderdeel Wat het doet Waar je op let
Toilet Spoelt het afval naar de tank Hoe minder spoelwater, hoe langer je tank meegaat
Tank Vangt het zwarte water op Vast of flexibel, inhoud volgens je gebruik
Dekafzuiging Dop op het dek waar de haven de tank leegzuigt Standaardaansluiting volgens de Europese richtlijn
Ontluchting Laat lucht in en uit, met een geurfilter Minimaal 19 mm, filter zo hoog mogelijk
Afsluiter Sluit de huiddoorvoer onder de waterlijn Moet in gesloten stand te borgen zijn
Overboordpomp Pompt de tank leeg op zee waar dat mag Minstens 38 mm doorlaat; in Nederland niet gebruiken voor lozen

De overboordpomp is optioneel. Op Nederlands water mag de inhoud niet overboord, dus de tank wordt in de haven leeggezogen via de dekafzuiging. De afsluiter naar een huiddoorvoer onder de waterlijn moet dicht en borgbaar zijn. Komt de aangekondigde verzegeling, dan is dit de afsluiter die een zegel krijgt.

Let op: Vetus levert zijn losse tanks zonder fittingen. Je bestelt de aansluitingen apart en zet ze waar het in jouw boot uitkomt. In het complete systeem van 61 liter (WWS) zitten wel een pomp, een peilgever, een afzuigleiding van 38 mm, een aansluiting van 19 mm voor de ontluchting, een inspectiedeksel en twee bevestigingsbanden.

De plek kiezen

Zet de tank zo dicht mogelijk bij het toilet, met ruimte eromheen en de ontluchting naar boven. Vier dingen bepalen de plek:

  • Afstand tot het toilet. Bij een handpomptoilet pomp je na het legen van de pot ongeveer 7 volle slagen per meter afvoerslang om alles in de tank te krijgen. Twee meter slang is dus 14 slagen per bezoek.
  • Ventilatie. Laat rondom de tank ongeveer 1 cm vrij, zodat er lucht langs kan.
  • Hoogte van de ontluchting. Een overvolle tank duwt afval de ontluchting in en slibt het koolfilter dicht. Monteer het filter zo hoog mogelijk boven de tank.
  • Gewicht. Alleen de inhoud van een volle tank van 88 liter weegt al bijna 90 kilo. Zet hem laag en zo dicht mogelijk bij het midden van de boot, niet ver voor- of achterin.

Zeilboot: leg de vulslang aan dezelfde boordzijde als de tank. Onder helling loopt het anders terug naar het toilet.

Motorboot: meer ruimte, maar vaak ook meer leiding door de machinekamer. Hou de slangen zo kort en recht mogelijk, zonder doorhangende lussen waar afval in blijft staan.

Maten en aansluitingen

Aansluiting Maat Opmerking
Aanvoer van toilet naar tank 38 mm Volgens Vetus
Afzuigleiding naar de dekdop 38 mm Volgens Vetus
Ontluchting 19 mm Met geurfilter
Overboordpomp Minstens 38 mm doorlaat Alleen voor buiten Nederland, waar lozen mag
Afpersdruk bij controle 20 kPa Tank zelf maximaal 30 kPa
Vrije ruimte rond de tank Ongeveer 1 cm Voor ventilatie

Practical Sailor testte ontluchtingen en vond de gangbare slang van 5/8 inch (ongeveer 16 mm) te klein als de tank helemaal overloopt. De 19 mm van Vetus is dus geen overdreven maat.

Inbouwen in stappen

  1. Bepaal de inhoud met de tabel hierboven en je eigen vaarpatroon.
  2. Kies de plek en meet na of de tank er met 1 cm ruimte rondom in past.
  3. Zet de fittingen op de tank waar ze voor jouw slangroute het beste uitkomen.
  4. Plaats en bevestig de tank, zodat hij bij golfslag niet kan schuiven.
  5. Monteer de dekdop voor de afzuiging en leg de afzuigleiding van 38 mm naar de tank.
  6. Leg de aanvoer van het toilet (38 mm), zo kort en recht mogelijk.
  7. Leg de ontluchting (19 mm) naar een buitenopening, met het geurfilter zo hoog mogelijk.
  8. Sluit de afsluiter en huiddoorvoer aan als je een overboordpomp gebruikt, en zorg dat de afsluiter in gesloten stand te borgen is.
  9. Pers het systeem af op 20 kPa en kijk of alle verbindingen dicht blijven, voordat je de eerste keer spoelt.

Fouten die stank, verstopping en een inklappende tank geven

Fout Wat er gebeurt Wat je doet
Ontluchting te dun Bij een volle tank loopt afval de ontluchting in Minstens 19 mm
Geurfilter te laag Filter slibt dicht bij een overvolle tank Filter zo hoog mogelijk
Tank te vol laten worden Ontluchting en filter raken verstopt Leeg bij ongeveer 80 procent
Spoelen met zout water Meer stank in de tank Spoel met zoet water waar het kan
Krachtige afzuiging in de haven De tank klapt in Open het inspectiedeksel of een beluchtingsklep tijdens het zuigen
Tank zelden geleegd Afval blijft staan en gaat ruiken Eens per week of wanneer het kan legen
Geen jaarlijkse schoonmaak Aanslag in tank en leidingen Tank en leidingen minstens eens per jaar reinigen en ontsmetten
Lange slang naar het toilet Afval blijft in de slang staan Tank dichterbij, of meer pompslagen per bezoek

Wat het kost en wat je zelf kunt doen

Een gecontroleerde prijs per onderdeel hebben we nog niet. Vetus geeft op zijn webshop geen prijzen, alleen een offerte, en winkelprijzen hebben we nog niet met datum nagekeken. Reken op deze posten: de tank, de fittingen (bij Vetus apart), slangen van 38 en 19 mm, een dekdop, een geurfilter en, als je die wilt, een afsluiter en overboordpomp. Een draagbaar chemisch toilet kost volgens de adviesprijzen van Thetford € 89 tot € 239 en is het goedkoopste alternatief als je geen spoeltoilet nodig hebt.

Zelf doen kan bij het meeste werk: de plek bepalen, de tank plaatsen, slangen leggen en het systeem afpersen. Het werk aan een huiddoorvoer onder de waterlijn is het deel waar een fout water in de boot laat lopen. Twijfel je daar, laat dat stuk door een werf doen.

Veelgestelde vragen

Welke slangdikte heb je nodig voor een vuilwatertank?

Vetus schrijft 38 mm voor de aanvoer van het toilet en de afzuigleiding naar het dek voor, en 19 mm voor de ontluchting. Een overboordpomp moet minstens 38 mm doorlaat hebben.

Hoe groot moet een vuilwatertank zijn?

Vetus rekent met 7 tot 14 liter zwart water per persoon per dag. Met twee personen en een handpomptoilet kom je met een tank van 61 liter, tot 80 procent gevuld, ongeveer 1,7 dag ver. Het Watersportverbond noemt 56 liter als minimum bij een handpomptoilet, genoeg voor twee vaardagen met twee personen als de tank tot de rand vol mag.

Waarom klapt mijn vuilwatertank in bij het leegzuigen?

Een krachtige afzuiginstallatie trekt meer lucht weg dan de ontluchting kan aanvoeren. Open tijdens het zuigen het inspectiedeksel of een beluchtingsklep.

Is een vuilwatertank verplicht op mijn boot?

Lozen van toiletwater is in Nederland verboden, dus wie een spoeltoilet heeft moet het opvangen of gecertificeerd zuiveren. Een tank is de gangbare manier; een chemisch of droogtoilet mag ook.